Soorten muziekinstrumenten: een overzicht

Muziekinstrumenten zijn er in allerlei soorten en maten. Van een eenvoudige tamboerijn tot een concertvleugel: elk instrument heeft een eigen klank en manier van bespelen. Sommige instrumenten produceren geluid door snaren te laten trillen, andere door lucht, een gespannen vel of elektronische signalen. In dit artikel lees je welke soorten muziekinstrumenten er zijn en wat ze bijzonder maakt.

Snaarinstrumenten

Bij snaarinstrumenten ontstaat geluid door trillende snaren. De speler kan de snaren aanslaan, tokkelen of met een strijkstok in beweging brengen. De klank verandert onder meer door de lengte, dikte en spanning van de snaren.

• Gitaar: een veelzijdig instrument dat wordt gebruikt in onder andere pop, rock, folk en klassieke muziek.
• Viool: een strijkinstrument met een hoge, heldere klank. De viool speelt een belangrijke rol in orkesten en kamermuziek.
• Cello: groter dan een viool en lager van toon. De cello wordt meestal zittend bespeeld.
• Harp: een snaarinstrument met een warme klank, waarbij de snaren met de vingers worden getokkeld.
• Contrabas: een groot snaarinstrument dat vaak de laagste tonen in een ensemble verzorgt.

Ook piano’s behoren tot de snaarinstrumenten: wanneer een toets wordt ingedrukt, slaat een hamertje tegen een snaar.

Blaasinstrumenten

Blaasinstrumenten produceren geluid doordat lucht in trilling wordt gebracht. Dat gebeurt door in het instrument te blazen. De toonhoogte wordt veranderd met kleppen, ventielen of vingergaten.

Houtblazers

De naam houtblazer verwijst naar de traditionele bouwmaterialen en de manier waarop het geluid wordt gemaakt. Houtblazers zijn niet altijd van hout gemaakt: een moderne dwarsfluit is bijvoorbeeld meestal van metaal.

• Dwarsfluit: de speler blaast over een opening om een heldere, lichte klank te maken.
• Klarinet: gebruikt een enkel riet en heeft een breed toonbereik.
• Hobo: herkenbaar aan de warme, doordringende klank en het dubbele riet.
• Saxofoon: meestal gemaakt van metaal, maar ingedeeld bij de houtblazers omdat het instrument een riet gebruikt.

Koperblazers

Bij koperblazers brengen de lippen van de speler het mondstuk in trilling. Ventielen of een schuif veranderen de lengte van de buis en daarmee de toonhoogte.

• Trompet: een helder en krachtig instrument dat vaak melodieën speelt.
• Trombone: heeft een schuif waarmee de speler de toonhoogte geleidelijk kan veranderen.
• Hoorn: staat bekend om zijn ronde klank en wordt veel gebruikt in orkesten.
• Tuba: een groot koperblaasinstrument dat doorgaans de lage tonen verzorgt.

Slaginstrumenten

Slaginstrumenten klinken wanneer je ze aanslaat, schudt of tegen elkaar beweegt. Ze zorgen vaak voor ritme, maar sommige kunnen ook duidelijke melodieën spelen.

Slaginstrumenten met een bepaalde toonhoogte

• Marimba: heeft houten klankstaven die met mallets worden aangeslagen.
• Vibrafoon: een melodisch instrument met metalen klankstaven en een karakteristieke, zwevende klank.
• Pauken: grote keteltrommels waarvan de toonhoogte kan worden aangepast.
• Klokkenspel: bestaat uit metalen staven en klinkt helder en hoog.

Slaginstrumenten zonder vaste toonhoogte

Instrumenten zoals de grote trom, kleine trom, bekkens en tamboerijn hebben geen vaste melodische toonhoogte. Ze voegen vooral ritme, accenten en kleur toe aan muziek. Een drumstel combineert verschillende slaginstrumenten, waaronder trommels en bekkens.

Toetsinstrumenten

Toetsinstrumenten worden bespeeld met een toetsenbord. De toetsen bedienen een mechanisme dat geluid produceert. Sommige toetsinstrumenten passen ook in een andere instrumentfamilie: een piano is bijvoorbeeld een snaarinstrument, terwijl een orgel geluid maakt met lucht.

• Piano: produceert geluid doordat hamertjes snaren aanslaan.
• Orgel: maakt geluid door lucht door pijpen of elektronische klankbronnen te sturen.
• Keyboard: een elektronisch toetsinstrument met vaak verschillende klanken en ritmes.
• Accordeon: gebruikt lucht die door een balg wordt bewogen om rieten te laten trillen.

Elektronische instrumenten

Elektronische instrumenten maken of bewerken geluid met elektronische circuits of digitale technologie. Ze zijn vaak te bespelen met toetsen, knoppen, pads of andere controllers.

• synthesizer: maakt elektronische klanken en kan geluiden nabootsen of volledig nieuwe klankkleuren creëren.
• Drumcomputer: speelt geprogrammeerde ritmes en drumklanken af.
• Elektrische gitaar: gebruikt elementen om snaartrillingen om te zetten in een elektrisch signaal, dat via een versterker hoorbaar wordt.
• Sampler: neemt korte geluidsfragmenten op en maakt het mogelijk die te bewerken en opnieuw af te spelen.

De grenzen tussen elektronische instrumenten en andere instrumentfamilies zijn niet altijd scherp. Een elektrische gitaar heeft bijvoorbeeld snaren, maar wordt meestal elektronisch versterkt.

Welk muziekinstrument past bij jou?

Bij het kiezen van een instrument spelen verschillende zaken mee: de klank die je aanspreekt, de muziek die je graag speelt, de kosten en hoeveel ruimte je hebt. Ook is het handig om na te denken over de manier waarop je wilt oefenen. Een ukelele is bijvoorbeeld compact en relatief eenvoudig mee te nemen, terwijl een piano meer ruimte nodig heeft.

Luister naar verschillende instrumenten en probeer er, als dat kan, een paar uit. Het belangrijkste is dat je plezier hebt in het spelen. Of je nu kiest voor snaren, blazers, toetsen, slagwerk of elektronica: ieder instrument biedt een eigen manier om muziek te maken en jezelf uit te drukken.

8 tips over soorten muziekinstrumenten: van snaren tot toetsen

1. Snaarinstrumenten maken geluid met trillende snaren.
2. Blaasinstrumenten klinken wanneer lucht in trilling wordt gebracht.
3. Percussie-instrumenten bespeel je door te slaan, schudden of tikken.
4. Toetsinstrumenten hebben toetsen waarmee je tonen speelt.
5. Een gitaar is een snaarinstrument.
6. Een fluit is een blaasinstrument.
7. Een trommel is een percussie-instrument.
8. Een piano combineert toetsen met snaren.

Snaarinstrumenten maken geluid met trillende snaren.

Snaarinstrumenten maken geluid doordat hun snaren gaan trillen. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer je een snaar tokkelt, aanslaat of met een strijkstok bespeelt. De klank en toonhoogte hangen onder meer af van de lengte, dikte en spanning van de snaar. Bekende snaarinstrumenten zijn de gitaar, viool, cello, harp en piano.

Blaasinstrumenten klinken wanneer lucht in trilling wordt gebracht.

Bij blaasinstrumenten ontstaat geluid doordat lucht in trilling wordt gebracht. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer een muzikant lucht langs een opening blaast, zoals bij de dwarsfluit, of een rietje laat trillen, zoals bij de klarinet en saxofoon. Bij koperblazers, zoals de trompet, brengen de lippen van de speler het mondstuk in trilling. Door de luchtstroom en de lengte van de luchtkolom te veranderen, kunnen verschillende tonen worden gespeeld.

Percussie-instrumenten bespeel je door te slaan, schudden of tikken.

Percussie-instrumenten bespeel je door erop te slaan, ermee te schudden of erop te tikken. Ze geven muziek ritme, accenten en soms ook melodie. Denk aan drums, bekkens, tamboerijnen en marimba’s. Sommige percussie-instrumenten hebben een vaste toonhoogte, terwijl andere vooral ritmische klanken voortbrengen.

Toetsinstrumenten hebben toetsen waarmee je tonen speelt.

Toetsinstrumenten bespeel je door toetsen in te drukken, waarbij elke toets een bepaalde toon voortbrengt. De piano is een bekend voorbeeld, maar ook het orgel, keyboard en accordeon behoren tot deze veelzijdige groep. Afhankelijk van het instrument ontstaan de tonen op verschillende manieren: piano’s gebruiken hamertjes en snaren, terwijl orgels lucht of elektronische klanken inzetten.

Een gitaar is een snaarinstrument.

Een gitaar is een snaarinstrument: het geluid ontstaat wanneer de snaren trillen. Je kunt de snaren aanslaan met een plectrum of met je vingers tokkelen. Door akkoorden en losse noten te spelen, is de gitaar geschikt voor uiteenlopende muziekstijlen, van pop en rock tot folk en klassiek.

Een fluit is een blaasinstrument.

Een fluit is een blaasinstrument waarbij geluid ontstaat doordat je lucht over of in een opening blaast. Door de gaten met je vingers te openen en af te sluiten, verander je de toonhoogte en speel je verschillende melodieën. De dwarsfluit is een bekend voorbeeld en wordt veel gebruikt in klassieke muziek, pop en ensembles.

Een trommel is een percussie-instrument.

Een trommel is een percussie-instrument: je maakt geluid door het gespannen vel met je handen of met stokken aan te slaan. Trommels zijn er in veel soorten en maten, van de kleine snaredrum tot grote bassdrums en traditionele handtrommels. Ze geven muziek ritme en energie en worden gebruikt in uiteenlopende genres, zoals pop, rock, jazz en wereldmuziek.

Een piano combineert toetsen met snaren.

Een piano combineert toetsen met snaren: als je een toets indrukt, slaat een hamertje binnenin tegen een snaar. Daardoor klinkt de toon. Hoe harder je de toets aanslaat, hoe krachtiger het geluid meestal is. Zo brengt de piano het gemak van een toetsenbord samen met de warme, rijke klank van een snaarinstrument.